Op vrijdag 14 november vond op het Poelaertplein, aan het Brusselse Justitiepaleis, een uitzonderlijke bijeenkomst plaats op initiatief van de verenigde Belgische magistratenverenigingen. Ongeveer 400 à 500 magistraten, advocaten, tolken, griffiers en burgers verzamelden er om één gedeelde boodschap te brengen: Justitie kraakt, en dat raakt iedereen.
De bijeenkomst oversteeg de belangen van één beroepsgroep. De centrale inzet was het verdedigen van een rechtvaardige, toegankelijke en doeltreffende Justitie, een systeem dat burgers beschermt en effectief kan functioneren.
Ook artiesten, waaronder Bert Gabriëls en Christophe Bourdon, ondersteunden de actie. Hun aanwezigheid benadrukte dat een uitgeput gerechtelijk apparaat geen intern probleem is: een falende Justitie treft elke burger, en in het bijzonder de meest kwetsbaren.
In de aanloop naar het evenement werden op sociale media dagelijks korte verhalen gedeeld van burgers en ondernemingen. Deze getuigenissen maakten duidelijk hoe het tekortschieten van Justitie vandaag al leidt tot onzekerheid, vertraging en verlies, onder meer van vertrouwen. Vijf voor twaalf was dan ook de rode draad doorheen het programma.
Vijf vertegenwoordigers uit verschillende geledingen van het gerecht – een parketmagistraat, een rechter, een advocaat, een tolk en een griffier – brachten persoonlijke getuigenissen. Geen statistieken of grafieken, maar echte verhalen die toonden hoe het gerechtelijk apparaat kraakt onder jarenlange onderfinanciering, ondanks de blijvende inzet van zijn medewerkers.
Tijdens de bijeenkomst werd benadrukt dat, wanneer Justitie faalt, de fundamenten van de rechtsstaat wankelen: rechtvaardigheid, veiligheid, voorspelbaarheid, rechtszekerheid en menselijkheid.
Wanneer procedures verzanden en recht te laat komt, ontstaat het recht van de sterkste: sommige groepen worden beschermd door de wet zonder er zich aan gebonden te weten, terwijl anderen wel moeten voldoen aan de wet maar er niet door worden beschermd. Dat ondermijnt de gelijke behandeling die een rechtsstaat moet garanderen.
Een goed functionerende Justitie is enkel mogelijk wanneer de wet voor iedereen hetzelfde betekent en burgers kunnen rekenen op tijdige en performante bescherming en rechtshandhaving. Als dat wegvalt, staat niet één sector, maar de hele samenleving in het donker. Daarom moet worden teruggegrepen naar de kernwaarden van Justitie — niet als idealen, maar als dagelijkse praktijk.
In dat licht werd ook een duidelijke oproep aan de politiek geformuleerd: toon eindelijk de noodzakelijke politieke wil om Justitie de plaats te geven die iedereen in de samenleving verdient — die van een performante, toegankelijke en onafhankelijke macht die de rechten van elke burger en elke onderneming handhaaft en beschermt.
Maar de boodschap was even duidelijk: de magistratuur wil niet alleen benoemen wat fout loopt — maar ook bijdragen aan oplossingen. De magistratuur neemt zijn verantwoordelijkheid op. Nu zijn er politieke keuzes nodig die Justitie versterken in plaats van verder uitputten. Want Justitie is geen zaak van magistraten alleen. Het is een zaak van de hele samenleving.
De voorzitter van M&M ging in kader van deze bijeenkomst in debat met voormalig minister van justitie Koen Geens in het duidingsprogramma Terzake. Het debat kan steeds herbekeken worden via het platform VRT MAX.